Waarom de vraag of IS wel echt moslims zijn een strikvraag is

Auteur: Sarah Borgerdijn Beeld: Corina Duijndam in In de Stad

Jonge BLOK-ker Sarah interviewt schrijfster Sabine Wassenberg over haar nieuwste boek, Kinderlogica, over filosoferen met kinderen op een multiculturele school, en wat ze daar eigenlijk zelf van geleerd heeft.

Onlangs presenteerde Sabine Wassenberg haar nieuwste boek Kinderlogica, over filosoferen met kinderen op een multiculturele school. Als je het boek leest, zie je ze allemaal voor je: Chaima, Felicity, Regilio en de andere achtstegroepers uit de fictieve klas die Sabine beschrijft. Ze keuren dagelijks de sneakers van de juf, kletsen met een klasgenoot en schrikken wanneer een filosofische vraag hun wereldbeeld op losse schroeven zet.

“Soms vinden kinderen dat eng”, vertelt Sabine. “Ik geef ze dan altijd een groot compliment omdat ze echt goed over de vraag hebben nagedacht. Uiteindelijk mogen ze hun eigen antwoord kiezen.” Zelf heeft Sabine geen last van existentiële angst tijdens het filosoferen. “Mij kan je wakker maken voor een filosofische vraag. Ik vind het een fascinerende uitdaging.”

Sabine studeerde filosofie aan de Universiteit van Amsterdam. In 2009 richtte ze samen met Maaike Merckens de organisatie WonderWhy op, die filosofieprojecten op scholen organiseert. Waarom zijn filosofielessen belangrijk? Sabine: “Door te filosoferen, leren kinderen zelf na te denken, dat is onmisbaar voor de ontwikkeling van de mens. Het is ook goed voor andere vakken die ze op school krijgen.”

Met haar boek geeft Sabine een kijkje in de filosofische gesprekken die zij met kinderen heeft. Kinderlogica gaat over maatschappelijke thema’s en de ideeën die kinderen van allerlei afkomsten daarover hebben. Zo komt het wel eens voor dat iemand beweert dat IS-strijders geen moslims zijn. Dan stelt Sabine de vraag: ‘zijn IS moslims?’ “Deze vraag blijkt in feite een soort strikvraag, net zoals elke andere filosofische vraag”, legt Sabine uit. “Je begint namelijk met het definiëren van de woorden uit de vraag. Wat bedoelen we precies met het woord ‘moslim’? Ben je pas moslim als je je aan alle regels houdt? Ben je moslim als je jezelf zo noemt?”

Eerder verscheen in andere media een voorpublicatie van Kinderlogica. Veel media haakten vooral in op de nieuwswaarde van het woordje radicalisering. Sabine vond dat jammer, want dat was niet de boodschap van haar boek. De filosofielessen van WonderWhy zijn ooit begonnen als een project om radicalisering in Amsterdam-West tegen te gaan, maar de insteek is veel breder dan dat. “Leerlingen leren met verschillende meningen om te gaan, en horen van hun klasgenoten dat er ook tegenargumenten zijn”, legt Sabine uit. “Dat is veel leerzamer dan wanneer ik hun mijn eigen mening opleg. En bovendien laat ik zo een leerling in zijn of haar waarde.” In het boek probeert Sabine juist haar eigen vooroordelen te onderzoeken. Ze hoopt dat het begrip voor andere culturen zal groeien. Sabine: “Die moeilijk te definiëren groep van moslims en van oorsprong Arabische mensen hebben erg veel last van de negatieve beeldvorming. Als de nadruk wéér op radicalisering komt te liggen, doe je iets wat juist precies tegen mijn doel ingaat.”

Tijdens discussies gebruiken de kinderen stembordjes in drie kleuren: groen betekent ‘eens’, rood staat voor ‘oneens’ en met een oranje bordje geef je aan dat je argumenten van beide kanten begrijpt. Door twee vingers op te steken in plaats van één geven leerlingen aan dat ze op iemand in willen gaan. “Kinderen leren op deze manier om echt te luisteren naar een ander”, legt Sabine uit. “Kinderen zijn sowieso flexibeler in het veranderen van mening. Volwassenen klampen zich meer vast aan hun eigen gelijk, ze vinden het vaak enger om hun eigen waarheid los te laten.” Zelf is Sabine zich na tien jaar filosoferen met kinderen bescheidener gaan opstellen naar de waarheid. Sabine: “Kinderen hebben mij geleerd dat ze dezelfde dingen kunnen zeggen als volwassenen. Hun argumenten zijn hetzelfde als die van volwassenen, alleen gebruiken ze niet zulke moeilijke woorden. Kinderen zijn zeker niet dommer dan volwassenen en vaak zelfs wijzer.”

Kinderlogica koop je in de boekwinkel of online voor €16,95.